ذكر خصوص « مترفين » در اينجا با اينكه گنهكاران منحصر به آنها نيستند يا به خاطر اين است كه آنها سردمداران گمراهى و ضلالتند و يا براى اين است كه مجازات در مورد آنها دردناكتر خواهد بود . ضمنا منظور از عذاب در اينجا ممكن است عذاب دنيا يا عذاب آخرت يا هر دو باشد ، يعنى هنگامى كه عذاب دردناك الهى در اين جهان يا آن جهان دامانشان را فرا مىگيرد ، نعره و فرياد بر مىآورند و استغاثه مىكنند ، اما بديهى است در آن هنگام كار از كار گذشته و راه بازگشت وجود ندارد . آيه بعد در حقيقت بيان علت اين سرنوشت شوم است ، مىگويد : « در گذشته آيات من به طور مداوم بر شما خوانده مىشد اما بجاى اينكه از آن ، درس بياموزيد و بيدار شويد اعراض مىكرديد و به عقب باز مىگشتيد » ( * ( قَدْ كانَتْ آياتِي تُتْلى عَلَيْكُمْ فَكُنْتُمْ عَلى أَعْقابِكُمْ تَنْكِصُونَ ) * ) . « تنكصون » از ماده « نكوص » به معنى عقب عقب بر گشتن است ، و « اعقاب » جمع « عقب » ( بر وزن جهش ) به معنى پاشنه پا است و مجموع اين جمله كنايه از كسى است كه سخن نامطلوبى را مىشنود و بقدرى نگران و وحشت زده مىشود كه بر پاشنه پايش به عقب باز مىگردد . نه تنها در برابر شنيدن آيات الهى عقب گرد مىكرديد ، بلكه « در برابر آن حالت استكبار به خود مىگرفتيد » ( * ( مُسْتَكْبِرِينَ بِه ) * ) ( 1 ) .

--> ( 1 ) در اينكه ضمير « به » به چه چيز باز مىگردد در ميان مفسران گفتگو است بعضى آن را به مسجد الحرام و حرم مكه باز گردانده‌اند نظر به اينكه استكبار آنها به اتكاء اين بود كه خود را صاحبان حرم و متوليان خانه خدا مىدانستند ، ولى اين احتمال ضعيف است زيرا در آيات گذشته مطلقا سخن از كعبه و حرم در ميان نبوده است بلكه ظاهر اين است كه اين ضمير به قرآن مجيد يا پيامبر باز مىگردد يعنى شما در برابر آيات قرآن و پيامبر اسلام استكبار داشتيد و يا اشاره به حالت عقب گرد آنها است كه شما با اين عقب گرد قصد استكبار و بى اعتنايى داشتيد .